آشنایی با اتصالات قالب بندی بتن؛ راهنمای تخصصی برای مهندسان و مجریان پروژه
در اجرای انواع سازههای بتنی، یکی از مهمترین مراحل، قالببندی بتن است. ایجاد یک قالب مطمئن و پایدار، بدون استفاده از اتصالات قالببندی بتن امکانپذیر نیست. به همین دلیل، هر مهندس اجرا، سرپرست کارگاه یا تکنسین سازه باید شناخت کاملی از انواع اتصالات، تجهیزات، متریالها و استانداردهای مرتبط داشته باشد. در این مقاله به طور کامل، به آشنایی با اتصالات قالببندی بتن میپردازیم و تمام جزئیاتی را که برای اجرای دقیق، ایمن و اصولی قالبها نیاز دارید، ارائه میکنیم.
آشنایی با اتصالات قالب بندی بتن
درک درست از اتصالات قالببندی بتن یکی از مهمترین پیشنیازهای اجرای قالببندی اصولی در پروژههای عمرانی است. اتصالات، کیفیت قالببندی بتن، ایمنی بتنریزی و دوام سازه را تضمین میکنند.
|
نوع اتصال |
کاربرد اصلی |
محل استفاده |
نقش در پایداری قالب |
|
گیره قالببندی |
اتصال سریع پانلها |
قالب فلزی بتن |
جلوگیری از جابجایی |
|
پین و گوه |
قفلکردن پانلها |
قالب مدولار |
تثبیت اتصال |
|
بولت و میانبلت |
کنترل فاصله و فشار بتن |
قالب دیوار و ستون |
جلوگیری از بازشدگی قالب |
|
مهره خروسکی / جناقی |
مهار بولتها |
قالب دوطرفه |
تنظیم فشار جانبی بتن |
|
کلمپ و بست اتصال پانل |
اتصال لبههای پانل |
قالبهای بزرگ |
ایجاد یکپارچگی |
|
قید و پیچ تنظیم |
تنظیم تراز قالب |
قالب دیوار |
جلوگیری از انحراف |
|
پشتبند افقی و عمودی |
مهاربندی جانبی |
قالبهای مرتفع |
افزایش پایداری |
|
شمع فلزی و جک سقفی |
تحمل وزن و ارتفاع |
قالب سقف |
ایجاد تکیهگاه پایدار |
انواع اتصالات قالب بندی بتن
برای اینکه درک بهتری از اتصال پانلها و سیستم قالببندی داشته باشیم، باید هر قطعه را جداگانه بشناسیم. در ادامه تمام اتصالات پرکاربرد و ضروری، همراه با کاربردشان معرفی شدهاند.
گیره قالب بندی
گیره، یکی از ابزارهای کلیدی اتصال لبهی پانلها در قالب فلزی بتن است. این قطعه کمک میکند پانلها در هنگام بتنریزی جابجا نشوند و سرعت اجرای قالببندی بالا برود. گیرهها معمولا از فولاد یا ورق فولادی ST37 ساخته میشوند و مقاومتی کافی در برابر بارهای موقت دارند.
پین و گوه (Pin & Wedge)
پین و گوه یکی از اتصالات پایهای در قالب مدولار محسوب میشود. این اتصال به دلیل قفل شدن مکانیکی، هنگام مونتاژ قالب فلزی سرعت بالا و امنیت خوبی فراهم میکند. استفاده از پلاستیک فشرده (PP) یا فولاد در این قطعات بسیار رایج است.
بولت قالب بندی و میان بلت
بولتها همراه با میانبلت، نقش اساسی در جلوگیری از بازشدگی قالب دارند. میانبلت فاصله بین دو قالب را ثابت نگه میدارد و بولت وظیفه مهار فشار جانبی بتن را بر عهده میگیرد. این اتصال یکی از مهمترین اجزای قالب دیوار و قالب ستون است.
مهره خروسکی و مهره جناقی
این مهرهها تکمیلکننده سیستم بولت هستند و با اعمال فشار مناسب، قالب را در حالت مطلوب نگه میدارند. طراحی خاص آنها باعث میشود تنظیمات دقیق در حین اجرا یا رفع خطا امکانپذیر باشد.
کلمس، بست اتصال پانل و گیره رابط
این اتصالات در اتصال سریع پانلها، مخصوصا پانلهای بزرگ، نقش دارند و در پروژههایی استفاده میشوند که سرعت نصب اهمیت زیادی دارد.
گیره کنج
گیره کنج باعث جلوگیری از باز شدن گوشهها در قالب دوطرفه و قالب یک طرفه میشود. این اتصال یکی از موثر ترین قطعات برای جلوگیری از خطای تراز در اجرای عمودی است.
قید قالب بندی و پیچ تنظیم
این دو قطعه برای تنظیم دقیق تراز قالب استفاده میشوند. زمانی که قالب کمی از راستا منحرف شده باشد، قید یا پیچ تنظیم آن را به جای درست برمیگرداند.
پشت بند افقی، عمودی و پشت بند لوله ای
پشتبندها سیستم اصلی مهاربندی قالب هستند. پشتبند عمودی قالب را در جهت ارتفاع، و پشتبند افقی آن را در برابر نیروهای جانبی پایدار میکند. ترکیب پشتبند لولهای، لقب "مهاربند نهایی" قالب را دارد و در قالبهای مرتفع بسیار حیاتی است.
سگ دست، تسمه قالب بندی و گیره لوله داربست
این اتصالات بیشتر در تقویت مهاربندی و مهار قالب در ارتفاع استفاده میشوند. سگدست یکی از قطعاتی است که در قالبهای سنگین و پروژههای بلندمرتبه کاربرد دارد.
رابط بین پانل ها
این اتصال برای ارتباط بین دو پانل مجاور بهکار میرود و در قالبهای مدولار کاربرد ویژهای دارد.
تجهیزات جانبی مورد نیاز در اتصالات قالب بندی
برای نصب و مهار اتصالات، تجهیزات زیر ضروری هستند:
- جک سقفی و جک صلیبی: برای تحمل بار قالب سقف و تنظیم ارتفاع بهکار میروند و پایداری سیستم قالببندی را تضمین میکنند.
- شمع فلزی: در قالب سقف یا دال بتنی، شمع فلزی وزن بتن تازه را تحمل میکند تا بتن به مقاومت لازم برسد.
- تراز کننده قالب: برای جلوگیری از خطا در اجرا و حفظ شاقولی قالب، بهخصوص در قالب دیوار و ستون اهمیت دارد.
- کمرکش قالب و پشتبند لولهای: برای تقویت پانلها در برابر فشار بتن استفاده میشوند و مانع شکست یا کجی قالب میگردند.
متریال های بهکاررفته در اتصالات قالب بندی
اتصالات قالببندی باید از متریالی ساخته شوند که بتوانند بارهای موقت و لرزشهای کارگاهی را تحمل کنند. فولاد، ورق فولادی ST37، پلاستیک فشرده (PP)، کامپوزیت FRP و در بخشهایی از قالب چوبی، چوب روسی و تخته قالب متریالهایی هستند که دوام و ایمنی لازم را ایجاد میکنند.
انواع قالب ها و ارتباط آن ها با اتصالات در قالب بندی بتن
درک انواع قالبها و نحوه تعامل هرکدام با اتصالات قالببندی بتن، یکی از پایههای اصلی یک قالببندی ایمن، استاندارد و بدون نشتی بتن است. انتخاب اشتباه نوع قالب یا اتصالات، میتواند فشار جانبی بتن را افزایش دهد، باعث بازشدگی قالب، تغییر تراز قالب یا حتی شکست سازه موقت شود.
قالب دیوار
قالب دیوار معمولا با فشار جانبی بالای بتن تازه مواجه است؛ به همین دلیل اتصالات در این نوع قالب بیشترین نقش را در جلوگیری از بازشدگی دارند. در قالب دیوار، اتصال پانلها از طریق پین و گوه، بست اتصال پانل، گیره کنج، گیره رابط و میانبلت انجام میشود. میانبلت و کفی بولت به همراه واشر دولوله وظیفه کنترل فاصله دو پانل و جلوگیری از تغییر شکل را بهعهده دارند.
قالب ستون
قالب ستون در مقایسه با قالب دیوار، سطح قالب کمتری دارد ولی فشار مستقیم بیشتری را دریافت میکند؛ بنابراین اتصالات باید دقت بیشتری در تراز و هندسه قالب ایجاد کنند. گیره قالببندی، تسمه قالببندی و پیچ تنظیم سه اتصال حیاتی در قالب ستون هستند.
قالب سقف
قالب سقف، به دلیل سطح گسترده و وزن زیاد بتن، کمتر به گیرههای کلاسیک قالب دیوار متکی است و بیشتر از جک سقفی، جک صلیبی، پشتبند لولهای و تراز کننده قالب استفاده میکند. این سیستمها نقش اتصالات را در قالب سقف ایفا میکنند و بار قائم را منتقل میکنند.
قالب تونلی
در قالب تونلی، دیوار و سقف بهصورت یکپارچه قالببندی میشوند. این ساختار مدولار نیازمند اتصالات بسیار مقاوم است که در برابر فشار زیاد بتن و وزن قالب خود مقاومت داشته باشند.
قالب لغزنده
قالب لغزنده دائما در حال حرکت است، بنابراین اتصالات باید هم سبک باشند و هم مقاومت کافی داشته باشند. اکثراً از اتصالات فلزی با ورق فولادی ST37 و فولاد مقاوم ساخته میشوند.
سخن آخر
در این مقاله تلاش کردیم با تکیه بر تجربههای اجرایی و استانداردهای بینالمللی، آشنایی با اتصالات قالب بندی بتن را به صورت کامل، دقیق و قابل استفاده در پروژههای واقعی توضیح دهیم. از معرفی انواع گیرهها، بولتها، پشتبندها و تجهیزات جانبی تا بررسی متریالها، سیستمهای قالببندی و استانداردهای ایمنی، تمام نکات کلیدی ارائه شد تا هنگام مونتاژ قالب فلزی یا چوبی بتوانید بهترین تصمیم را بگیرید.
سوالات متداول
- اتصالات قالب بندی بتن چیست؟
اجزایی مانند گیره قالببندی، پین و گوه، بولت، میانبلت و بستها که پانلهای قالب را متصل میکنند و پایداری قالب را در برابر فشار جانبی بتن تضمین میکنند. - چرا استفاده از بولت و میانبلت ضروری است؟
زیرا فاصله بین قالبها را ثابت نگه میدارند و مانع بازشدگی قالب و نشتی بتن میشوند، بهخصوص در قالب دوطرفه. - بهترین متریال برای اتصالات قالببندی چیست؟
اتصالات فولادی ساختهشده از ورق ST37 بهترین تعادل بین مقاومت، دوام و قیمت دارند.
